‘म बुवा’

आज कुशे औँसी हो, बुवाको मुख हेर्ने दिन। तर म ऐनामा आफ्नो अनुहार हेर्दा आज आफ्ना बुवालाई खोजिरहेको छु— र आफ्नै छोराको आँखामा आफूलाई देखिरहेको छु।
म बुवा हुँ।
म त्यो मान्छे हुँ, जो आफ्ना सपनाहरूलाई थन्क्याएर सन्तानका सपनाहरूलाई पखेटा दिन्छ। आफ्नो थकान लुकाएर छोराछोरीको मुस्कान खोज्छ। आफू भोकै हुँदा पनि “तिमीले खायौ?” भनेर सोध्छ।
म त्यो छायाँ हुँ, जसले घाम आफूमाथि सहेर सन्तानलाई शीतलता दिन्छ। म त्यो रूख हुँ, जसले फल अरूलाई दिन्छ, तर आफ्नो जरा माटोभित्र चुपचाप सम्हालिरहन्छ।
बुवा हुनु केवल सन्तान जन्माउनु होइन रहेछ, बुवा हुनु त— सन्तानको हरेक डरमा साहस बन्नु, हरेक असफलतामा हौसला बन्नु, हरेक गलत बाटोमा मौन तर सही दिशा देखाउने दीप बन्नु रहेछ।
कहिलेकाहीँ म कठोर देखिन्छु होला, तर त्यो कठोरताको भित्र समुद्रभन्दा गहिरो माया हुन्छ। कहिलेकाहीँ मेरो आवाज ठूलो सुनिन्छ होला, तर त्यसको पछाडि सन्तानको भविष्यप्रतिको चिन्ता हुन्छ।
म बुवा हुँ— त्यसैले आफ्ना आँसुहरू सन्तानका अगाडि लुकाउँछु। तर रातको एकान्तमा छोराको भविष्य सम्झेर मनभित्र हजारौँ प्रार्थना गर्छु।
मेरो छोराले मबाट धनभन्दा ठूलो कुरा सिकून्— मानवता। पदभन्दा ठूलो कुरा बुझोस्— कर्तव्य। सफलताभन्दा ठूलो कुरा रोजोस्— असल चरित्र। र जीवनले जतिसुकै उचाइ दिए पनि आफ्नो जरा र आफ्ना मानिसहरूलाई कहिल्यै नबिर्सियोस्।
म चाहन्छु, उसले मेरो नाम मात्र होइन, मेरो संस्कार बोकून्। मेरो सम्पत्ति मात्र होइन, मेरो मूल्य बोकून्। मेरो परिचय मात्र होइन, मेरो अधुरो सपना पूरा गर्ने साहस बोकून्।
आज बुवाको मुख हेर्ने दिनमा म आफ्ना बुवालाई सम्झन्छु। उहाँले दिएको हात, उहाँले देखाएको बाटो, उहाँले सिकाएको संस्कार— आज पनि मेरो जीवनको सबैभन्दा ठूलो पूँजी हो।
सायद, बुवा कहिल्यै पूर्ण हुँदैन। म पनि पूर्ण बुवा होइन। तर एउटा कुरा निश्चित छ— सन्तानका लागि बुवाको हृदयमा जति माया हुन्छ, त्यसको कुनै मापन हुँदैन।
समय बित्दै जान्छ, छोरा ठूलो हुँदै जान्छ, मेरो कपालमा सेतोपन थपिँदै जान्छ। एक दिन सायद उसले पनि ऐनामा आफूलाई हेरेर आफ्नो बुवालाई खोज्नेछ।
त्यो दिन यदि उसले सम्झियो भने— “मेरो बुवाले मलाई असल मान्छे बन्न सिकाउनुभयो,” त्यही नै मेरो जीवनको सबैभन्दा ठूलो पुरस्कार हुनेछ।
किनकि—
म बुवा हुँ,
माया देखाउन नजान्ने होइन,
माया लुकाएर बाँच्न सिकेको मान्छे हुँ।
म बुवा हुँ,
आफ्नो जीवनभन्दा बढी
सन्तानको भविष्यमा बाँच्ने मान्छे हुँ।
म बुवा हुँ,
सन्तानको खुसीमा मुस्कुराउने,
उसको पीडामा भित्रभित्रै रोने,
र ऊ लड्दा
फेरि उठ्न सिकाउने मान्छे हुँ।
आज कुशे औँसीमा सबै बुवाप्रति नमन।
जसका बुवा हुनुहुन्छ— उहाँको हात समात्नुहोस्। जसका बुवा टाढा हुनुहुन्छ— उहाँलाई सम्झनुहोस्। र जसका बुवा अब यस संसारमा हुनुहुन्न— उहाँका संस्कारलाई आफ्नो जीवनमा जीवित राख्नुहोस्।
किनकि बुवा शरीरले टाढा हुन सक्नुहुन्छ,
तर उहाँले दिएको संस्कार
सन्तानको हरेक असल कर्ममा
सधैँ जीवित रहन्छ।
म बुवा हुँ।
र बुवा हुनु नै
मेरो जीवनको सबैभन्दा सुन्दर परिचय हो।